Trong tiến trình phát triển đô thị hiện đại, nhiều thành phố lớn trên thế giới đang điều chỉnh cách tiếp cận đối với không gian ven sông. Thay vì xem dòng sông là ranh giới tự nhiên hay yếu tố cảnh quan phụ trợ, các đô thị ngày càng đặt sông vào vị trí trung tâm của cấu trúc phát triển, từ đó hình thành các mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” – nơi tích hợp đồng bộ chức năng sinh hoạt, văn hóa, du lịch và kinh tế dịch vụ. Tại Đà Nẵng, tổ hợp Da Nang Downtown được nhìn nhận như một bước tiếp cận theo xu hướng này.
Kinh nghiệm quốc tế từ các mô hình đô thị ven sông
Thực tiễn quốc tế cho thấy, các “thành phố thu nhỏ bên sông” thường được quy hoạch như một tổng thể hoàn chỉnh, trong đó không gian công cộng, mặt nước và trải nghiệm con người được ưu tiên. Dòng sông đóng vai trò là trục kết nối chính, góp phần định hình nhịp sống đô thị và tạo động lực cho các hoạt động văn hóa, thương mại và du lịch.
Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một ví dụ điển hình. Từ năm 2016, dự án đã tái cấu trúc một phần bờ sông Swan, biến khu vực từng kém sôi động thành không gian ven sông đa chức năng với quảng trường, công viên, bến du thuyền, lối đi bộ và các không gian sự kiện ngoài trời. Điểm đáng chú ý là dự án không phát triển theo hướng gia tăng mật độ xây dựng, mà tập trung vào không gian mở và yếu tố bản sắc, thông qua nghệ thuật công cộng, di sản thổ dân và hệ sinh thái bản địa. Nhờ đó, khu vực ven sông trở thành không gian sinh hoạt thường nhật của cộng đồng địa phương.
Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy khả năng tái sinh không gian ven nước dựa trên nền tảng di sản. Từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, khu vực này được tái phát triển thành tổ hợp đô thị quy mô lớn, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các chức năng hiện đại. Dự án vừa bảo tồn hệ thống kênh rạch nguyên bản, vừa phát triển không gian xanh công cộng, khu dân cư và các hoạt động thương mại – văn hóa, tạo nên sức hút lớn ngay trong giai đoạn đầu vận hành.
Từ những mô hình đã thành công, có thể nhận thấy các đặc điểm chung: kiểm soát mật độ xây dựng, ưu tiên không gian công cộng và mặt nước, đồng thời biến dòng sông thành “sân khấu trung tâm” cho đời sống đô thị.
Da Nang Downtown và cách tiếp cận với không gian sông Hàn
Trong bối cảnh đó, Da Nang Downtown phản ánh nỗ lực của Đà Nẵng trong việc tái định hình vai trò của sông Hàn trong cấu trúc đô thị. Dự án được quy hoạch như một tổ hợp đa chức năng ven sông, tích hợp công viên văn hóa – vui chơi giải trí, không gian thương mại dịch vụ, nhà hát quy mô lớn, các khu lễ hội nghệ thuật, cùng hệ thống căn hộ, khách sạn và văn phòng.
Cách tổ chức không gian của Da Nang Downtown cho thấy định hướng lấy lõi công cộng làm trung tâm. Thiết kế cảnh quan do EDSA (Mỹ) thực hiện, phát triển theo cấu trúc phân tầng từ khu lễ hội trung tâm lan tỏa ra các khu chức năng xung quanh. Cách bố trí này giúp hình thành mạch không gian rõ ràng, đồng thời tăng cường khả năng kết nối giữa các hoạt động văn hóa, thương mại và giải trí.
Hệ thống kênh nước uốn quanh dự án không chỉ đóng vai trò cảnh quan và điều hòa vi khí hậu, mà còn mở rộng các trải nghiệm gắn với mặt nước. Các khối nhà cao tầng được bố trí theo hướng bao bọc lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và tạo các tầm nhìn hướng về sông Hàn và không gian công cộng. Bao quanh toàn bộ dự án là công viên ven sông, đóng vai trò như vùng đệm xanh, mở rộng không gian công cộng cho thành phố.
Theo đánh giá của đại diện Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, Da Nang Downtown có thể trở thành một trong những sản phẩm du lịch quan trọng trong giai đoạn phát triển mới, đồng thời góp phần bổ sung hạ tầng và động lực tăng trưởng cho kinh tế dịch vụ của địa phương.
Ở góc nhìn dài hạn, Da Nang Downtown không chỉ là một dự án đơn lẻ, mà là một thử nghiệm đáng chú ý trong việc áp dụng mô hình đô thị ven sông tại Việt Nam. Cách tiếp cận tích hợp không gian công cộng, văn hóa, du lịch và dịch vụ cho thấy nỗ lực đưa dòng sông trở lại vị trí trung tâm của đời sống đô thị – một xu hướng đang định hình diện mạo các thành phố hiện đại trên thế giới.
Thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: https://danangdowntown.org/
